રિડ ગુજરાતી વેબ સાઈટ પરના ચુનીંદા ગુજરાતી લેખો

http://www.readgujarati.com/2016/07/29/progress/

http://www.readgujarati.com/2011/10/17/prerna-parab/

http://www.readgujarati.com/2011/07/08/samullas-article/

http://www.readgujarati.com/2012/02/13/hufala-avasar/

 

Advertisements

લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડ – ગુજરાતી ભાષાની ચિંતા

“યાંત્રીક ચક્કાવાળા દ્વીચક્રી વાહનનો પરવાનો તે પ્રાદેશિક વાહનવ્યવ્હારની કચેરીએથી મેળવ્યો?”
“મેજ પર દુરસંચાર યંત્ર પડેલું છે, તેને નવસંચાર કરવા મુકી દે.”
“મારા દ્વીચક્રી વાહનના આગળના ચક્રની રબરની નળીમાં કાણુ પડેલું છે તેનુ સમારકામ કરી આપશો?”
ઉપરના વાક્યોનો પ્રયોગ કરવા જઇએ તો લોકો ચોક્ક્સ પણે માની લે કે આ ભાઇનુ ખસી ગયુ છે.
ટુ -વ્હીલર, લાઇસન્સ, મોબાઇલ, રિચાર્જ, ટેબલ વગેરે કેટકેટલાય શબ્દો આપણી રોજ બરોજની ભાષામાં વણાઈ ગયા છે.
હવે તે માટૅ આપણે ચિંતા કરીએ કે ગુજરાતી ભાષા તો નાશ પામવા બેઠી છે. અંગ્રેજી ભાષા તેને અભડાવી રહી છે.
તો ભાઇ,પહેલા તુ એક કામ કર. બને ત્યા સુધી રોજબરોજના વાર્તાલાપમાં ગુજરાતી ભાષા અને શબ્દો વાપરવાનો આગ્રહ રાખ.
“આપ મુઆ વિના સ્વર્ગે ના જવાય.”
અને આ લેખ લખુ છું એનો મતલબ એમ નહી કે ફક્ત ગામ ને જ સલાહ આપી રહ્યો છું.
મારા વોટસએપના એક ગ્રુપ (સંઘ, ટોળુ, ઝુંડ)માં જ્યારે પણ શુભેચ્છા આપવાની હોય ત્યારે ગુજરાતીમાં જ આપુ છુ અને હવે એવુ થયુ છે કે ભુલ થી પણ “અંગ્રેજીમાં વીશ” કરુ તો લોકો મને ગુજરાતીમાં જ શુભેચ્છા આપવા સંદેશો મોકલે છે.
અહીં મારા કહેવાનો આશય એટલો જ છે કે સ્થીતી , સમય અને સ્થળ અનુસાર ભાષા અને શબ્દોનો ઉપયોગ કરો.
બાળકો , યુવાનો અને વડિલોને સાહિત્ય વાંચન અને લેખન કાર્ય માટે પ્રેરણા આપો.
આજકાલ ઇન્ટરનેટ (સંચાર જાળા) પર દરેક પ્રકારની સામગ્રી ઉપલબ્ધ છે તો એનો લાભ ઉઠાવો.
બાળગીતો, જોડકણા, બાળવાર્તા, લોકગીતો, ભજન, ડાયરા, હાસ્ય સંમેલનો વગેરે આપણે આરામથી માણી શકીએ એમ છીએ.
એ ઉપરાંત વાંચવા માટૅ તો ભંડાર પડેલો છે.
હાલ જે રીતે સમુહ સંમોહનથી દોરવાય  અને ગુજરાતી ભાષા પ્રત્યેની ઉદાસીનતા જાહેર કરાય છે તે વિશે મારે તે લોકો ને એક જ પ્રતિભાવ આપવાનો રહેશે કે “કુવામાં હોય તો અવેડામાં આવશે”.
ટકોરઃ
૧) ગુજરાતીઓને જ્યારે સપના ગુજરાતી ભાષા સિવાય અન્ય ભાષામાં આવશે ત્યારે સમજવુ કે ભાષા પર સંકટ છે.
 
૨) ગુજરાતીઓને ઠેસ વાગે ત્યારે “ઓય મા, ઓય માડી”ને બદલે અન્ય ભાષાના શબ્દો નીકળે ત્યારે સમજવુ કે ભાષા પર સંકટ છે.
 અસ્તુ.
(જોડણી – વ્યાકરણ સુધાર પ્રવૃતી ચાલુ જ રાખી છે તેમ છતા જ્ઞાનીજન સુચન કરશે તો તે ગમશે જ!)

મારો કેરી પ્રત્યે નો “રસ”

નાનો હતો ત્યારે મે મહિનાની રાહ ઉત્કટતાથી જોતો. પરિક્ષા પુરી થાય એટલે મોજ.

મારા પિતાજીને બુક – સ્ટેશનરી ની દુકાન. એટલે વેકેશન મા કામ ઘણુ (જુના ચોપડા ખરીદવાનુ, અને તેમનુ કાચુ બાઇન્ડીંગ કરવાનુ)

વેકેશન મા નાણાકિય ખેંચ રહે એટલે બહાર ફરવા જવાનુ પોષાય નહી. પરંતુ મિત્રો જોડે રમવાનુ, ચિત્રો દોરવા, નજીક આવેલા બાલભવન ની મુકલાકાત લેવી – એવી પ્રવ્રુત્તી ઓ મા સમય પસાર થતો.

પરંતુ સૌથી વધારે મજા એટલે કેરી ને માણવાની. પહેલા મિક્ષ્ચર અથવા ઇલેક્ટ્રીક હેન્ડ બ્લેન્ડર તો હતા નહી. મારા પિતાજી દુકાને થી આવે ત્યારે કેરી લેતા આવે. એમાથી તે દિવસે ખવાય એવી કેરી શોધી મને આપે એટલે તુરંત એ કેરી ઓ ને ધોઇ કાઢુ.

પછી પિતાજી ની પાસે બેસુ. એ કેરી ને ઘોળી રસ નિકાળે. કેરી ઓની છાલ અને ગોટલા ચુસવા હુ બેસી જઉ. ત્યાર બાદ બરફ ને થર્મોકોલ ના આઇસબોક્સ માથી  (ફ્રિજ ત્યારે ન હતુ) કાઢી ધોકાથી ભાંગુ. ઝિણો ભુક્કો કરી રસ વાળા તપેલા મા નાખુ. કપડામા થોડો ભુક્કો ચોટ્યો હોય એનો આનંદ ઉઠાવુ.  મમ્મી તપેલા મા થોડુ મલાઇ વાળૂ દુધ ઉમેરે અને થોડી જ ખાંડ. ઝરણી થી રસ ને બરોબર હલાવવાનો.અને રસ તૈયાર. જમતા જમતા મને વઢે પણ ખરા કે બરફ વધારે નાખ્યો. પણા બંદાને ચાર વાટકા રસ પિવા જોઇએ તો પછી બરફ નાખવો જ પડે ને.

થોડા મોટા થયા ત્યારે તો મિક્ષ્ચર, બ્લેન્ડર ને ફ્રિજ પણ આવી ગયેલુ. ત્યારે તો કેરી ને ઘોળિને  નહી પણ છાલ ઉતારી કટકા કરતા અને રસ બનાવતા. લોક લાગણી (એટલે કે મારી લાગણી) ને માન આપી થોડા કટકા અલગ થી રાખી રસ મા અલગ થી ઉમેરાતા. રસ ની જોડે કેરી ના કટકા નો અદભુત સ્વાદ.. અ હા હા.. મોજ પડતી બાપુ. ત્રણ-ચાર વાટકા રસ ના પેટ મા ગયા હોય પછી જે ઘેન ચડે..બે કલાક ની ઉંઘ તો પાક્કી જ.

કેરી પ્રત્યે એટલો મોહ કે ઉનાળા મા લગ્નસરા દરમ્યાન જમણાવાર મા કેરી નો રસ હોય તો સારુ એવુ મનોમન વિચારતો, હજુ આજ ની તારિખે પણ એવુ જ વિચારુ છુ. શ્રીખંડ મને ભાવે, પણ કેરી ના રસ ને પ્રાથમીકતા.

કોલેજ મા ગયો તે પહેલા ૩ પ્રકાર ની કેરી ઓ વિશે જ માહિતી હતી. કેશર, હાફુસ અને અથાણા ની કેરી. (રાજાપુરી ને અથાણા ની કેરી કહેતો)

એક મજાનો પ્રસંગ. મારા ખાસ મિત્ર ના ભાઇ ના લગ્ન. જાન વડોદરાથી રાજપીપળા જવાની હતી. લગ્ન ઉનાળા મા જ રાખ્યા હતા.

અમે લગભગ ૮-૧૦ મિત્રો પહોચી ગયેલા. વરઘોડો ૧૧ઃ૦૦ વાગ્યે શરુ થયો અને લગભગ ૦૧ઃ૦૦ વગ્યે અમે વાડી એ પહોચ્યા.

બપોરના ધોમ-ધખતા તાપ મા અમે મન મુકી ને નાચેલા એટલે થાકી ગયેલા. જમવા ની ત્રેવડ હતી નહી પણ જમણવાર શરુ થઇ ગયેલો.

અમે બધા ખુર્શી ઓ ને વર્તુળમા ગોઠવી બેઠા. કેટર્ર્ષવાળૉ છોકરો જે રસ ની ડોલ લઇ ને જતો હતો એને બોલાવ્યો.

ડોલ અમે રાખી અને બધા એ વાટકા ભરી ભરી ને રસ જ પિધો. બાકી વાનગી ઓ સામે કોઇ એ જોયુ પણ નહી.

રિલાયન્સ મા નોકરી કરી ત્યારે સદનસીબે રિફાઇનરી મા આવેલ “હિરાબાગ” જોવા નો લ્હાવો મળેલ. અહીયા લગભગ ૮૦ – ૧૦૦ જાત ની કેરી ઓ આધુનીક પધ્ધ્તી થી ઉછેરવામા આવે છે. ૬ વર્ષ રિલાયન્સમા નોકરી કરી ત્યા સુધી રિલાયન્સની કેશર અને હાફુસ કેરી ઓ માણી છે. मैने रिलायन्स का नमक भी खाया है और आम भी ।

ચેન્નાઇ આવ્યો ત્યારે પ્રખ્યાત કસ્તુરી કેરી ચાખવા મળી. ફળ મોટુ અને સરસ હોય.

ચેન્નાઇ થી નોઇડા આવ્યો. અને હાલ અહી ઉત્તર પ્રદેશ ની પ્રખ્યાત દશહરી ચાખવા મળે છે.

દશહરી અત્યંત મીઠી પણ સુગંધ ન મળે એટલે આપણા લોકો ને ના પણ ભાવે. એ સિવાય ગોલા અને લંગડો પણ વિપુલ પ્રમાણ મા જોવા મળે છે.

મારા (અને મારી પત્ની ના ) કેશર કેરી પ્રત્યે ના પ્રેમ ને લિધે અમને અહી “મધર ડેરી”,  “રિલાયન્સ ફ્રેષ” અને સ્પેન્સર મોલ મા કેશર કેરી મળી રહે છે.

હાલ પણ ત્રણ થી ચાર વાટકા તો રસ ના જોઇએ જ,તો જ દિલ ને એમ લાગે કે રસ પિધો.

કેરી ખરીદવા જાઉ ત્યારે મને એવુ લાગે કે કેરી જાણૅ મને જોઇ ને ગાઇ રહી છે કે

” मेरा नाम केरी है, केरी तो सै टका तेरी है ।”

અને તુરત જ મારી પત્ની મને અટકાવે કે બસ ૩ કિલો જેટલી થઇ ગઇ હશે. (અહી પેટી મળતી નથી)

૪ -૫ દિવસ પછી ફરી આવીશુ.

આમ ને આમ “આમ” ની મૌસમ નો હુ આનંદ ઉઠાવુ છુ. “આમ” ની મૌસમ ગયા બાદ મને ભોજન “આમ” લાગે છે.

તેમાથી મારો “રસ” ઉડી જાય છે. અને ફરી હુ મે મહિનાની રાહ જોવા લાગુ છુ.

ગોપાલ ખેતાણી

 

 

 

 

માઇક્રોફ્રિકશન વાર્તા ઓ (સત્યઘટના પર આધારીત)

 

૧) દેશ નહી સુધરે

નિવ્રુત્ત થયા પછી પણ પ્રવ્રુત્ત રહેતા ગુણવંતરાય તૈયાર થઇ બ્રિફકેસ લઇ મેટ્રો સ્ટેશન પહોચવા રિક્ષા પકડી. અણઘડ રીતે વાહનો

ચાલતા જોઇ એમણે પોતાના જ્ઞાન નો વ્યાપ તેમના સહપ્રવાસી જોડે વધાર્યો. “દેશના લોકો નિ માનસીકતા જ આવી છે. કોઇ ના મા સ્વયંશિસ્ત જેવુ છે જ નહી.”

મેટ્રો સ્ટેશન આવતા જ તેઓ ચેકીંગ માટે ની કતાર મા અણઘડ રિતે ઘુસ મારી.

વડીલ સમજીને કોઇ કઇ બોલ્યુ નહી.

લગેજ સ્કેનર મા પણ કતાર હોવા છતા તેમણે પોતાની બ્રિફકેસ મુકવા ઘુસ મારી ત્યારે લોકો એ તેમને કતાર મા આવવા કહ્યુ તો

વળતો જવાબ આપ્યો કે “આમ જ ચાલે છે.”

પરંતુ જેવી ટ્રેઇન આવિ કે આસપાસ ઉભેલા લોકો ગુણવંતરાય નેધક્કો મરતા આગળ વધિ ગયા ત્યારે તેઓ કકળી ઉઠ્યા “આ દેશ નહી સુધરે”. (નોઇડા મેટ્રો સ્ટેશન પર ની સત્યઘટના)

૨) લગની

૧૪મી નવેમ્બર ના રોજ સોસાયટી ના સંચાલકો એ બાળકો માટે સોસાયટી ના બગીચા મા ચિત્ર સ્પર્ધા નુ આયોજન કર્યુ.

બાળકો માટે મીણયા રંગો, ડ્રોઇંગશીટ અને ઉત્સાહ વધારવા બિસ્કીટ તથા જ્યુસ મગાવ્યા. બાળકો મજે થી ચિત્રો દોરવા લાગ્યા.

થોડી વારમા આસપાસ મા રહેતા મજુરોના બાળકો પણ આવી પહોચ્યા.

સંચાલકો એમને પણ મીણયા રંગો, ડ્રોઇંગશીટ,બિસ્કીટ તથા જ્યુસ આપ્યા.

તેમાથી એક નાની છોકરી થોડી વાર મા જ ચાલી નીકળી. એ જોઇ એક સંચાલક મિત્ર બોલ્યા “આ લોકો આવા જ હોય. ફકત ખાવા ની લાલચે જ અહી આવતા હોય છે.”

૨ જ મિનીટ મા એ નાની છોકરી તેની કાંખ મા તેના નાના ભાઇ ને લઇ ને આવી પહોચી.

ભઇલુને બાજુ મા બેસાડી ડ્રોઇંગ શીટ મા “લગન” થી પોતાની કલ્પનાઓ ના રંગો ને પુરવા લાગી.

(નોઇડ સેક્ટર ૬૧ નિ સત્યઘટના)

૩) કોયડો.

“મમ્મી, કોયડો એટલે શુ?” “નીરજ કેટલી વાર તને કહ્યુ કે ગુજરતી મા ‘ટોક’ નહી કરવાની. we will talk in english only.mind well, you are the student of convent school.”

“હા, પણ મમ્મી; મારી અને રાઘવ વચ્ચે શરત લાગેલી છે. એ મને એક કોયડો પુછવાનો છે.”

“how many times i told you than dont make freindship with desi boys.e a part of group of your class”

“o.k મમ્મી. પણ એ તો કહે , કોયડો એટલે શુ?”

“I dont know. dont ask such foolish words. please ask granpa or granni”

(રાજકોટ ની સત્યઘટના પરથી.)

 

ગોપાલ ખેતાણી